Uziomy budynku — fundamentowy, otokowy i szpilkowy

Który uziom do jakiego budynku

Uziom fundamentowy

Uziom fundamentowy to zamknięty pierścień z bednarki lub pręta ułożony w ławach fundamentowych, zatopiony w betonie. Beton pozostaje trwale wilgotny i ma dobry kontakt z gruntem, dlatego rezystancja takiego uziomu jest stabilna niezależnie od pory roku. Warunkiem jest odpowiednia otulina betonowa i wykonanie wyprowadzeń przed zalaniem fundamentu.

• Bednarkę układa się w ławie tak, aby ze wszystkich stron miała minimum 5 cm otuliny betonowej.
• Pierścień powinien być zamknięty, a połączenia spawane lub wykonane złączkami krzyżowymi o wytrzymałości nie mniejszej niż sam uziom.
• Zaleca się łączenie uziomu ze zbrojeniem ław co około 2 m — zbrojenie staje się wtedy częścią układu uziomowego.
• Wyprowadzenia: co najmniej jedno do GSU oraz osobne pod przewody odprowadzające LPS, jeśli budynek ma lub będzie miał instalację odgromową.
• Przy płycie fundamentowej lub budynku większym niż ok. 20×20 m układ uziomowy projektuje się indywidualnie — pojedynczy pierścień może nie wystarczyć.
• Rezystancję zmierz zaraz po wykonaniu i zapisz wynik — to punkt odniesienia dla wszystkich późniejszych przeglądów.

Uziom otokowy

Uziom otokowy to zamknięta pętla z bednarki ułożona w gruncie wokół budynku. Jest podstawowym rozwiązaniem dla budynków istniejących, w których nie wykonano uziomu fundamentowego, a także naturalnym uzupełnieniem uziomu fundamentowego przy wymaganiach instalacji odgromowej.

• Głębokość: minimum 0,5 m, w praktyce 0,6–0,8 m, poniżej strefy przemarzania — wyżej rezystancja mocno zmienia się sezonowo.
• Odległość od ścian: około 1 m, poza strefą zasypki i poza pasem izolacji przeciwwilgociowej.
• Narożniki wykonuj łagodnym łukiem; ostry kąt to miejsce naprężeń i przyspieszonej korozji.
• Każde wyprowadzenie przez złącze kontrolne — bez niego nie da się rzetelnie zmierzyć samego uziomu.
• Uważaj na kolizje: kanalizacja, woda, gaz, drenaż, kable teletechniczne, przyszłe utwardzenia.

Uziom pionowy (szpilkowy)

Uziom szpilkowy to pręt lub zestaw prętów wbijanych pionowo w grunt, zwykle w sekcjach po 1,5 m łączonych złączkami. Sprawdza się tam, gdzie nie ma miejsca na otok albo gdy trzeba doraźnie poprawić parametry istniejącego układu. Sięga głębszych, wilgotniejszych warstw gruntu, więc jest mniej wrażliwy na suszę niż płytki uziom poziomy.

Pomiar i ocena wykonanego uziomu

• Mierz metodą 3p lub 4p z sondami ustawionymi w linii, z dala od uziomu i od instalacji metalowych; wynik potwierdzaj przesunięciem sondy napięciowej o ok. 10% odległości.
• Gdy nie da się rozłączyć uziomu, stosuj metodę cęgową lub 3p + cęgi i opisz to w protokole — wynik z nierozłączonym uziomem bywa zaniżony przez drogi równoległe.
• Zapisz metodę, rozstaw sond, warunki pogodowe i porę roku. Bez tego porównanie z kolejnym przeglądem nie ma wartości.
• Kryterium oceny wynika z projektu i roli uziomu: warunek RA × IΔn dla układu TT, wymagania LPS i SPD, wymagania dla punktu rozdziału PEN.

Typowe błędy wykonawcze

• Bednarka ocynkowana zatopiona w betonie — cynk w betonie koroduje; w fundamencie stosuje się stal czarną lub nierdzewną.
• Brak złącza kontrolnego albo złącze zamurowane, zasypane, niedostępne.
• Otok ułożony zbyt płytko lub tuż przy ścianie, w zasypce budowlanej zamiast w gruncie rodzimym.
• Szpilki wbite w jednym miejscu, obok siebie — rezystancja spada dużo mniej, niż oczekiwano.
• Bezpośrednie łączenie stali ocynkowanej z miedzią w gruncie — ogniwo galwaniczne i zniszczone połączenie po kilku latach.
• Uziom wykonany, ale nigdy niepołączony z GSU albo połączony jednym cienkim przewodem pod wspólną śrubę.

Najczęstsze pytania